Historisch lage waterstand Rijn legt chemiesector lam

Beeld: AI-gegenereerd!!!

Historisch lage waterstand Rijn legt chemiesector lam – Een aanhoudende Europese droogte heeft rivierstanden tot recorddieptes doen dalen en het vervoer van chemicaliën en andere goederen afgeremd. Grote producenten als BASF, Covestro en Evonik, met fabrieken aan de Rijn, zijn afhankelijk van binnenvaartschepen voor aan- en afvoer én van rivierwater voor proceskoeling.

‘Wat ooit uitzonderlijk was, wordt door klimaatverandering steeds normaler,’ zegt logistiek adviseur Hans Vermij (Haskoning). ‘We moeten het beheer van de Rijn op lange termijn herzien.’

3 redenen om voor Siam software te kiezen

Kritieke laagwaterstand bij Kaub

Bij Kaub (Duitsland) zakte de Rijn begin augustus tot 14 cm boven peilnul, goed voor circa 1,3 m vaardiepte—lager dan het record van 25 cm uit 2018. Kaub is de smalste en ondiepste passage van de Middenrijn en vormt bij zulke standen een veiligheidsrisico. ‘Vanaf Kaub richting Mainz valt varen mogelijk stil,’ aldus Vermij. Dat raakt BASF’s hoofdlokatie in Ludwigshafen en belemmert de verbinding met Rotterdam en Antwerpen.

Minder diepgang, meer kosten

Lang vóórdat de scheepvaart stokt, daalt de laadcapaciteit. ‘Schepen moeten de diepgang en lading terugbrengen,’ zegt Vermij. ‘Hoe lager het water, hoe minder lading en hoe hoger de transportkosten.’ Varen gaat door zolang het veilig kan.

Alternatieve routes schieten tekort

BASF zet extra in op vrachtwagens en spoor om grondstoffen te blijven leveren, maar meldt incidentele knelpunten. Contracten sneuvelden al: LyondellBasell (butadieen, Wesseling), BASF (oplosmiddelen/surfactants), en Covestro (polyetherpolyolen, Dormagen).

Weg en spoor kunnen de Rijn niet vervangen

Zondagsrijden voor vrachtwagens is tijdelijk toegestaan en Ludwigshafen verplaatst circa 30% per spoor. Toch vervangen 360 treinen of 5500 trucks per dag nog altijd één drukkere Rijnsectie met 360 schepen van 3000 ton. Weg- en spoorvervoer kost in piekperiodes twee- tot driemaal zoveel.

Bulkchemicaliën het hardst geraakt

Met name vloeibare en gasvormige bulk—methanol, ammoniak, benzeen—en nafta voor krakers lijden. ‘Grote volumes basischemicaliën zijn per weg niet rendabel,’ zegt consultant Richard Carter. Veiligheidsregels beperken bovendien het vervoer. Valt aanvoer uit, dan moeten fabrieken afschalen of stilleggen.

Volle opslagtanks in zeehavens

Chemische producten worden bij voorkeur in veilige zeehavens opgeslagen, zoals Rotterdam. Bij stremmingen lopen die voorraden op.

Economische impact is fors

Analyse van eerdere laagwaterperiodes wijst uit: 30 dagen laagwater kost Duitsland circa 1% industriële productie. In 2018 daalde de binnenvaart-export bijna 20% en import 12% in de tweede jaarhelft; bedrijven die afhankelijk waren van binnenvaart zagen hun export ~4% terugvallen, ongeacht het uiteindelijke vervoermiddel.

Innovatie helpt, maar niet bij extremen

Na 2018 investeerde BASF in een ‘laagwater’-tanker met meer breedte/lengte en minder diepgang, inzetbaar tot een Kaub-peil van 30 cm. Bij recordstanden helpt dat nauwelijks. Extra weg/spoorcapaciteit structureel aanhouden voor slechts enkele weken per jaar is economisch onaantrekkelijk.

Beheer en onderhoud als hefboom

Naast CO2-reductie kunnen overheden ingrijpen in rivierbeheer. Erosie verandert de vaargeul en verlaagt het waterpeil. Volgens Vermij is onderhoud in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland achtergebleven. Maatregelen kunnen erosie beperken, het peil in de vaargeul verhogen en een stabieler evenwicht tussen stroming, sediment en ecologie creëren.

Energiereuzen onder druk

Koelwatertekorten raken de energievoorziening. Hongarije moest 7 van 8 turbines in kerncentrale Paks aan de Donau stilleggen; ook Cernavoda en Franse EDF-reactoren kampen met beperkingen. Waterkracht uit de Donau in Servië en Bulgarije kelderde. ‘Te weinig water voor koeling en turbines vergroot het risico op black-outs en dure stroomimport,’ zegt Liz Saccoccia (WRI).

Koelgrenzen bij Ludwigshafen

BASF circuleert circa 5 miljoen m³ Rijnwater voor koeling. In 2018 dwongen lage standen en hoge temperaturen tot productie-aanpassing. Boven 28°C daalt het zuurstofgehalte en raken vissen in stress; lozing mag dan max. 33°C zijn en alleen onder die 28°C-riviergrens. Begin augustus lag de Rijn rond 25°C.

Vooruitzichten blijven onzeker

Er is weinig regen voorspeld in het stroomgebied. ‘Augustus is vroeg voor zulke lage standen,’ zegt Saskia Meuchelböck (Aarhus University). In 2018 hield laagwater maanden aan; het dieptepunt bij Kaub werd pas eind oktober (25 cm) bereikt.

Drievoudige klap voor de chemie

‘Marges van Rijnfabrieken komen onder druk door stilvallende installaties,’ zegt Carter. ‘Het is een triple whammy: hoge grondstof- en energiekosten, geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, en nu extreem laag Rij nwater door klimaatverandering.’

Bron: ChemistryWorld
Lees ook: Nobelprijswinnaar Susumu Kitagawa: hoe lucht de goudmijn van de toekomst kan worden

Voorbehoud
Deze informatie is met de grootst mogelijke zorg samengesteld, in sommige gevallen uit verschillende informatiebronnen en met behulp van AI. (Interpretatie)fouten zijn niet uitgesloten. Er kan dus geen enkele wettelijke verplichting aan deze tekst worden ontleent. Iedereen die met dit onderwerp te maken krijgt, heeft zelf de verantwoordelijkheid om zich in de materie te verdiepen!