Mogelijk strengere PFAS regels in aantocht!

Beeld: AI gegenereerd

Van voorstel tot besluit: hoe werkt het Europese proces?

Het huidige traject begon in januari 2023, toen vijf landen – Nederland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Zweden – gezamenlijk een voorstel indienden bij ECHA om PFAS sterk te beperken. Doel: de uitstoot van PFAS terugdringen en industriële producten en processen veiliger maken.

De vervolgstappen:

• ECHA rondt zijn wetenschappelijke adviezen af.
• De Europese Commissie werkt op basis daarvan een concreet beperkingsvoorstel uit.
• Dat voorstel gaat ter bespreking en stemming naar het REACH-comité, waarin alle lidstaten zijn vertegenwoordigd.

De REACH-verordening is het belangrijkste Europese kader voor de registratie, beoordeling en beperking van chemische stoffen. Een PFAS-beperking onder REACH heeft daarom grote impact op de hele Europese markt.

PFAS: blijvende, groeiende en wereldwijde bedreiging

Het Comité voor Risicobeoordeling (RAC) van ECHA is stellig: PFAS vormen een toenemend risico voor mens en milieu.

PFAS:

• zijn extreem slecht afbreekbaar;
• hopen zich op in bodem en grondwater;
• kunnen over grote afstanden worden verspreid;
• blijven generaties lang in het milieu aanwezig.

Bepaalde PFAS worden in verband gebracht met kanker, vruchtbaarheidsproblemen en andere ernstige gezondheidsschade. Volgens RAC zijn de huidige maatregelen ontoereikend om de emissies nog effectief te beperken.

Studie Europese Commissie

Uit een studie van de Europese Commissie van 29 januari blijkt dat, zonder extra regels, PFAS-vervuiling de Europese samenleving tot 2050 tot wel 440 miljard euro kan kosten – aan gezondheidszorg, sanering en economische schade.
RAC-voorzitter Roberto Scazzola benadrukt dat een EU-brede beperking een van de meest effectieve manieren is om de risico’s voor mens en milieu terug te dringen. Waar uitzonderingen (derogaties) nodig zijn, pleit het comité voor strikte voorwaarden om emissies zo veel mogelijk te verminderen.

Strengere controle, meer transparantie

Naast een algemene beperking wijst RAC op een pakket aanvullende maatregelen, zoals:

• specifieke beheersplannen voor productielocaties;
• monitoring van emissies naar lucht, water en bodem;
• rapportageverplichtingen in de hele keten, van producent tot eindgebruiker;
• duidelijke etikettering over gebruik, risico’s en afdanking van PFAS-bevattende producten.

Volgens Europarlementariër Cristina Guarda (Groenen/EVA) toont ECHA een helder toekomstpad: bij stevige ingrepen kunnen PFAS-emissies en -vervuiling in dertig jaar met circa 97% worden teruggedrongen. Zij waarschuwt dat gebrek aan politieke wil en terughoudendheid bij sommige bedrijven om PFAS af te bouwen, Europa voor veel hogere gezondheids- en economische kosten in de toekomst kan plaatsen.

Economie versus milieu? Het zoeken naar evenwicht

Naast de milieukant bekijkt het Comité voor Sociaal-Economische Analyse (SEAC) de economische gevolgen. PFAS worden momenteel gebruikt in een breed scala aan toepassingen, van medische hulpmiddelen tot industriële coatings en hightech-componenten.

SEAC erkent dat:

• een plotseling en ongecoördineerd verbod grote verstoringen kan veroorzaken in de interne markt;
• in sommige sectoren nog geen volwaardige alternatieven beschikbaar zijn;
• een onmiddellijke ban in bepaalde gevallen sociaal-economisch onevenredig zwaar kan uitpakken.

Daarom pleit het comité voor een brede beperking met gerichte uitzonderingen. Die uitzonderingen moeten tijdelijk en goed onderbouwd zijn, en alleen gelden waar een onmiddellijk verbod tot per saldo grotere schade zou leiden dan een gefaseerde aanpak.

Doel PFAS-emissies zoveel mogelijk terugdringen

SEAC-voorzitter Maria Ottati onderstreept dat het doel is: PFAS-emissies zoveel mogelijk terugdringen, maar tegelijk de maatregel uitvoerbaar en proportioneel houden. Het is een precair evenwicht tussen milieubescherming en de veerkracht van de Europese industrie – een kernvraagstuk binnen de groene transitie.

Katalysator voor innovatie

Het afbouwen van PFAS zal ingrijpende gevolgen hebben voor veel waardeketens. Bedrijven zullen processen, materialen en productontwerpen moeten herzien. Tegelijk kan dit een krachtige stimulans zijn voor innovatie, bijvoorbeeld:

• ontwikkeling van veilige, PFAS-vrije alternatieve materialen;
• versnelling naar een minder toxische, meer circulaire chemische industrie;
• nieuwe normen en standaarden voor duurzame productontwikkeling.

Deze omslag vraagt tijd, investeringen en samenwerking tussen industrie, kennisinstellingen en overheden.

Publieke consultatie: iedereen kan meedenken

Om de economische en praktische gevolgen goed in beeld te krijgen, heeft ECHA op 26 maart een openbare consultatie geopend over het voorlopige SEAC-advies. Deze consultatie loopt zestig dagen, tot 25 mei.

ECHA nodigt uitdrukkelijk uit:

• bedrijven en brancheorganisaties;
• onderzoekers en kennisinstituten;
• maatschappelijke organisaties;
• burgers met relevante informatie of praktijkervaring.

Zij kunnen onderbouwde input aanleveren over PFAS-toepassingen, beschikbare alternatieven, kosten, risico’s en praktische haalbaarheid. Daarvoor zijn online richtlijnen en een overzicht van PFAS-toepassingen beschikbaar gesteld. De ontvangen bijdragen worden meegenomen in het definitieve SEAC-advies, dat naar verwachting tegen eind 2026 gereed is.

Volgende stap: ambitieus voorstel van de Europese Commissie

Volgens Christine Hermann, hoofd Chemiebeleid bij het Europees Milieuagentschap, vormen de (ontwerp)adviezen van de ECHA-comités een belangrijk keerpunt. Nu deze expertgroepen een beperking ondersteunen, is het aan de Europese Commissie om met een ambitieus en volledig voorstel te komen voor een brede PFAS-restrictie.

Daarmee staat de EU op de drempel van een fundamenteel besluit: hoe snel en hoe ver wil Europa gaan in het terugdringen van deze ‘forever chemicals’? Wat vaststaat, is dat de uitkomst grote gevolgen zal hebben voor gezondheid, milieu én de toekomst van de Europese industrie.

Bron: MRRM
ECHA over dit onderwerp
Lees ook: ECHA start consultatie over ontwerpadvies SEAC PFAS

Voorbehoud
Deze informatie is met de grootst mogelijke zorg samengesteld, in sommige gevallen uit verschillende informatiebronnen. (Interpretatie)fouten zijn niet uitgesloten. Er kan dus geen enkele wettelijke verplichting aan deze tekst worden ontleent. Iedereen die met dit onderwerp te maken krijgt, heeft zelf de verantwoordelijkheid om zich in de materie te verdiepen!