PFAS bedreigen mensenrechten wereldwijd
Beeld: AI-gegenereerd!!!
PFAS bedreigen mensenrechten wereldwijd – PFAS vormen volgens de nieuwe speciale VN-rapporteur voor toxische stoffen en mensenrechten een systemische bedreiging voor mogelijk vrijwel alle mensenrechten. Zij pleit daarom voor een onmiddellijk internationaal verbod op alle niet-essentiële toepassingen van deze stoffen.
“PFAS tasten onder meer het recht op leven, gezondheid en een gezonde leefomgeving aan,” zei Bethanie Carney Almroth op 14 september tijdens een bijeenkomst van de VN-Mensenrechtenraad. Ook het recht op een veilige en gezonde werkplek, toegang tot informatie, gerechtigheid en herstel kan volgens haar in het gedrang komen. Carney Almroth is ecoloog aan de Universiteit van Göteborg in Zweden. Haar onderzoek richt zich vooral op de milieueffecten van plastics en chemicaliën die met plastic samenhangen.
Gevolgen voor hormonen, lever en afweersysteem
De PFAS-familie omvat naar schatting duizenden synthetische stoffen. Sommige daarvan zijn in verband gebracht met verstoringen van het hormoonstelsel, de lever en het immuunsysteem. Ook worden ze in verband gebracht met andere ernstige gezondheidsproblemen, waaronder kanker.
Schadelijke stoffen reizen de wereld rond
PFAS worden vooral geproduceerd in geïndustrialiseerde landen, maar verspreiden zich wereldwijd via uitstoot en grensoverschrijdend transport van afval waarin deze stoffen zitten. Daardoor blijven ook landen en gemeenschappen die zelf nauwelijks PFAS produceren met de gevolgen zitten.
Eeuwenlang aanwezig in het milieu
De sterke binding tussen koolstof en fluor maakt PFAS uitzonderlijk persistent. Eenmaal in het milieu kunnen deze stoffen eeuwenlang aanwezig blijven. Volgens Carney Almroth bestaan er momenteel geen effectieve én grootschalig toepasbare technieken om PFAS uit verontreinigde ecosystemen te verwijderen.
VN pleit voor onmiddellijke uitfasering
Tijdens de vergadering presenteerde Carney Almroth een recent VN-rapport. Daarin wordt opgeroepen tot een onmiddellijk verbod op alle niet-essentiële toepassingen van PFAS. Daarnaast vraagt het rapport om samenhangende nationale wetgeving, regelgeving en beleidsplannen. Alleen met een brede, gecoördineerde aanpak kunnen PFAS als volledige stofgroep effectief worden beheerst en geleidelijk uitgefaseerd.
Vooruitgang met een hoge prijs
Volgens het rapport laten PFAS zowel de belofte als het gevaar van technologische innovatie zien. Chemici ontwikkelden synthetische stoffen die de economie en de manier waarop producten worden gemaakt ingrijpend hebben veranderd. Tegelijkertijd zijn de gevolgen wereldwijd voelbaar. De stoffen die ooit technologische vooruitgang moesten brengen, hebben geleid tot langdurige milieuvervuiling en nieuwe risico’s voor de volksgezondheid.
Grote producenten breiden PFAS-productie uit
Terwijl de VN oproept tot een snelle uitfasering, plannen veel van ’s werelds grootste PFAS-producenten juist een uitbreiding van hun productie. Volgens de milieuorganisatie ChemSec komt die extra vraag onder meer uit de sectoren voor kunstmatige intelligentie, datacenters, halfgeleiders en lithium-ionbatterijen.
Onderzoek naar marktleiders
ChemSec baseert die conclusie op een inventarisatie van de grootste PFAS-producenten ter wereld. Tot de onderzochte bedrijven behoren onder meer Chemours, Arkema en Daikin Chemicals.
Waarschuwing voor een nieuwe golf
“Als overheden en toezichthouders geen snelle uitfasering afdwingen, krijgen we te maken met een nieuwe vloedgolf aan ‘forever chemicals’,” waarschuwde Anne-Sofie Bäckar, directeur van ChemSec. Volgens de organisatie laten de uitbreidingsplannen zien dat vrijwillige maatregelen onvoldoende zijn om de groei van PFAS-productie te stoppen.
Chemours en DuPont onder vuur
In februari 2024 beschuldigden negen VN-mensenrechtenadviseurs DuPont en Chemours ervan gevaarlijke PFAS te lozen in het stroomgebied van de Cape Fear River in North Carolina.
De verklaring volgde op een formeel verzoek van een lokale actiegroep. Die had de VN gevraagd onderzoek te doen naar meerdere vermeende mensenrechtenschendingen die verband hielden met PFAS-lozingen vanuit een fabriek van Chemours in de omgeving.
Uitzonderingen op de trend
ChemSec noemt twee duidelijke uitzonderingen op de wereldwijde expansietrend. Het Zwitserse bedrijf Archroma brengt actief PFAS-vrije alternatieven op de markt. Het Duitse chemieconcern BASF heeft bovendien aangekondigd de productie van PFAS uiterlijk in 2028 te beëindigen.
Internationale actie is noodzakelijk
De boodschap van de VN-rapporteur is duidelijk: PFAS zijn niet alleen een milieuprobleem, maar ook een mensenrechtenkwestie. Zonder strengere internationale regels dreigt verdere verspreiding van stoffen die nauwelijks afbreekbaar zijn en waarvan de gevolgen nog generaties merkbaar kunnen blijven.
Bron: Chemistry World
Lees ook: Nieuwe CLP-regels vragen direct actie van coatingproducenten
Voorbehoud
Deze informatie is met de grootst mogelijke zorg samengesteld, in sommige gevallen uit verschillende informatiebronnen en met behulp van AI. (Interpretatie)fouten zijn niet uitgesloten. Er kan dus geen enkele wettelijke verplichting aan deze tekst worden ontleent. Iedereen die met dit onderwerp te maken krijgt, heeft zelf de verantwoordelijkheid om zich in de materie te verdiepen!